Collectie Buchelius (Aernout van Buchel)

 

 

Aernout van Buchel, rechts: Theater The Swan in Londen (folio 132r in Arnoldus Buchelius' Adversaria, Hs. 842).

Aernout van Buchel (1565-1641)

Aernout van Buchel (1565-1641), in het Latijn Arnoldus Buchelius, was een Nederlands oudheidkundige en humanist, gespecialiseerd in genealogie en heraldiek. Van Buchel was een buitenechtelijk kind van een kanunnik van het Sint-Pieterkapittel in Utrecht. Hij studeerde korte tijd in Leiden, en in 1585 zette hij zijn studies in Frankrijk voort. Daar kwam hij in contact met onderzoekers die gefascineerd waren door Romeinse ruïnes, inscripties en handschriften. Daarop vertrok hij naar Rome, waar hij allerlei wetenswaardigheden verzamelde. In 1588 keerde hij terug naar Utrecht. Aangezet door de sloop en vernielingen van gebouwen en kunstwerken na de Reformatie, begon hij in tekst en tekeningen bedreigde opschriften, grafzerken, wapenborden en andere opmerkelijke zaken vast te leggen. Hij stelde een aantal manuscripten samen die van onschatbare waarde zijn voor het onderzoek naar verdwenen gebouwen en inventarissen. Van Buchel heeft tijdens zijn leven nauwelijks iets gepubliceerd. Zijn boek over de bisschoppen van Utrecht, postuum uitgegeven, geldt nog steeds als een standaardwerk. Tijdens zijn leven was hij een gerespecteerd geleerde.

Onderwerp:

genealogie, geleerdengeschiedenis, Nederlandse geschiedenis, oudheidkunde van Utrecht, archeologie

Jaar uitgave:handschrift: 15e eeuw-1639; gedr. werk: 1470-1639
Omvang:handschrift: ca. 3 meter (45 hss); gedrukt werk: ca. 250 titels
Documentsoort:handschrift: brieven, genealogische aantekeningen, reisdagboek, gedichten, uittreksels van archief- en andere stukken
Ontsluiting:

Van een aantal van de 45 handschriften zijn getypte inventarissen

Catalogus librorum clarissimi viri D. Arnoldi Buchelii, Jcti., quorum auctio habebitur Maji die Martis in aedibus defuncti, in platea vulgo (de Camp) dicta hora 8 matutina. Ultrajecti : ex officina Aegidii Roman, 1642.

Hs. 798: G. Brom en L.A. van Langeraad (ed.), Arend van BuchelDiarium. (Werken van het Historisch Genootschap, derde serie, nr. 21) Amsterdam, 1907. (Onvolledige editie).

Hs. 1322:  Amicorum omnia sunt communia : de 34 brieven van Wouter van Gouthoeven aan Buchelius / editie en beschrijving door Kees Smit ; eindredactie door Bart Jaski en Esther van de Vrie. [Utrecht], Universiteitsbibliotheek Utrecht, 2017. [Correspondentie van Wouter Gouthoeven met Aernout van Buchel tussen 1613 en 1622]. (ook als pdf).

Hs. 1682: Index librorum in quibus inscriptiones antiquae vel exhibentur vel explicantur [1627 x 1630]. Zie ook Sarah Kinebanian-Greeves, Kees Smit, 
Bart Jaski en Arwen van Zanten, Handschrift 1682 (6 F 21) (pdf, 2009)

Hs. 1831: Cornelius Booth, Catalogus der handschriften van Aern. van Buchell.  [ca. 1650-ca. 1678]. Zie ook: Bart Jaski en Kees Smit, Utrecht, Universiteitsbibliotheek, Hs. 1831: beschrijving, discussie en transcriptie (pdf, 2011).

Hs. 1780 (genealogieën): Catalogus codicum manu scriptorum bibliothecae universitatis Rheno-Trajectinae. Dl. 2 (1909) 171-181.

de gedrukte werken zijn opgenomen in de catalogus en te vinden via de index "Provenance" op "Buchelius, Arnoldus"


Het album amicorum in de Collectie van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde (UB Leiden, LTK 902): Album amicorum aangelegd door Arnoldus Buchelius door Kees Smit

Het album amicorum in de Kunstbibliothek Staatliche Museen Preussischer Kunstbesitz, Berlin, Lipperheidesche Kostümbibliothek, Lipp. O Z3: editie en transcriptie door Kees Smit en Gisela Gerritsen-Geywitz (pdf, 2017).

Algemene literatuur:

J.F. van Someren, "Bucheliana", in: Het Boek 7 (1918), 241-259.

C. Dekker, S.A.L. de Graaff, Inventaris van de verzameling Buchel Booth. [Utrecht] : Rijksarchief Utrecht, 1989.

"Aernout van Buchel (1565-1641) : oudheidminnaar", in: J. Aalbers et. al. Utrechtse biografieën I,  Amsterdam [etc.], 1995, 35-40.

Judith Pollmann, Een andere weg naar God : de reformatie van Arnoldus Buchelius (1565-1641). Amsterdam, 2000. Oorspronkelijk verschenen als proefschrift Amsterdam UvA.

Sandra Langereis, Geschiedenis als ambacht : oudheidkunde in de Gouden Eeuw: Arnoldus Buchelius en Petrus Scriverius, Haarlem, 2001. Proefschrift Amsterdam UvA.

Jan L. de Jong, Sjef Kemper, "Historiam hanc diu quaesitam invenire non potui: Aernout van Buchel bij de Engelenburcht en op het Capitool, in: Bijzonder onderzoek : een ontdekkingsreis door de Bijzondere Collecties van de Universiteitsbibliotheek Utrecht. Utrecht, 2009, p. 48-55.

Kees Smit,  "Arnoldus Buchelius in Groningen (1617)", in: Oefenschool der muzen, werkplaats der wetenschap' : de stichting van de Groninger academie in 1614. Hilversum, 2014, p. 173-180.

Wikipedia (Nederlands)

Hss Van Buchel Monumenta (Archiefinventaris Het Utrechts Archief)

Collectie Van Buchell (Huybert van Buchell)

De handschriften van Buchelius (webpagina UB Utrecht, Bijzondere Collecties)

Oude dagboeken vernieuwd (webpagina UB Utrecht, Bijzondere Collecties)

Opmerkingen:de Universiteitsbibliotheek Utrecht bezit ook een collectie gedrukte werk afkomstig van Huybert van Buchell (1565-1641), een oom van Aernout van Buchel. Zie hiervoor het lemma "Collectie Van Buchell"
Groei:afgesloten
Overige informatie:de bibliotheek van Van Buchel werd een jaar na zijn overlijden geveild. Een groot deel van zijn handschriften is terecht gekomen in het Utrechts Archief. Een deel is echter vandaar overgedragen aan de Universiteitsbibliotheek Utrecht. De collectie is in later tijd nog aangevuld door aankopen op de veiling Smissaert (1906) en schenkingen door de weduwe Jacob Anne Grothe (overleden 1899)