v.l.n.r.: fotograaf onbekend, uit: Jaarboek KNAW 1949-1950; tekening van Prof. W. Vogelsang uit 1918 (collectie Universiteitsmuseum Utrecht) ; gedenkplaquette zeventigste verjaardag en afscheid van hoogleraar Ernst Cohen en boekstempel

Ernest Julius Cohen (1869-1944)

Ernest Julius (Ernst) Cohen werd geboren te Amsterdam op 7 maart 1869. Cohen studeerde na de HBS in Amsterdam te hebben doorlopen Grieks en Latijn (1886-1888) en na het admissie-examen te hebben afgelegd scheikunde aan de Universiteit van Amsterdam. In 1890 volgde zijn kandidaatsexamen. Het doctoraal examen werd in 1892 behaald. Op 8 november 1893 promoveerde Cohen bij J.H. van ’t Hoff. Na zijn assistentschap op het laboratorium van Van ’t Hoff werd hij in 1896 benoemd tot privaatdocent en in 1901 tot buitengewoon hoogleraar in de fysische chemie te Amsterdam. In 1902 volgde zijn benoeming tot gewoon hoogleraar in de fysische en anorganische chemie te Utrecht. In Utrecht was Cohen tevens directeur van het nieuwe Van ’t Hoff laboratorium. Van 1915-1916 was hij tevens rector van de Universiteit Utrecht. In 1939 ging Cohen met emeritaat.

Hij was de eerste voorzitter van de Nederlandse Chemische Vereniging.

Op 6 februari 1943 werd Cohen  toen hij in het Van ’t Hoff laboratorium werd opgepakt tijdens de razzia’s die de Duitsers hielden naar aanleiding van de moord opgenraal Seyffardt. Cohen werd vrijgelaten maar werd op 29 februari 1944 opnieuw opgepakt. Cohen werd  op transport gesteld. Op 6 maart 1944 werd Cohen op  6 maart 1944 in Auschwitz vermoord.

Hij was een vruchtbaar schrijver. Naast een aantal boeken schreef hij meer dan 400 artikelen. Cohen kreeg eredoctoraten van de Universiteit van Cambridge (1923) en van de technische Hogeschool te Karlsruhe.

Zijn  verslag van zijn gevangenschap in 1943 bewaard gebleven. Dit verslag, dat getuigt van zijn verblijf van 6 februari tot 10 juni 1943 in een Amsterdamse gevangenis en Kamp Vught, heeft de stijl van een zakelijke, indrukwekkende getuigenis. Het is geen conventioneel dagboek, maar wel een belangrijk egodocument dat zijn ervaringen in die periode vastlegt. Dit verslag werd in 2010 uitgegeven door de Utrechtse Universiteitsbibliotheek dankzij een schenking van zijn kleinzoon. Verder is bekend dat Ernst Cohen zijn levensherinneringen heeft opgeschreven tot aan zijn emeritaat in 1939, met een appendix over de oorlog.

Cohen schonk in 1939 boeken (91 titels) aan de Universiteitsbibliotheek Utrecht.