foto door Vereenigde Fotobureaux uit 1927 met handtekening (Collectie Utrechts Archief, catalogusnr. 105625; plaquette in brons,  door Eduard Telcs, 1928; boekstempel

Rudolf Magnus (1873-1927)

Rudolph (Rudolf) Magnus werd geboren op 2 september 1873 in Braunschweig. Hij studeerde geneeskunde, gespecialiseerd in farmacologie, in Heidelberg, waar hij promoveerde in 1898. In 1904 werd Magnus daar universitair hoofddocent farmacologie. In 1908 werd hij de eerste hoogleraar farmacologie in Utrecht, waar hij de rest van zijn werkzame leven doorbracht.

Magnus is het meest bekend vanwege zijn werk als fysioloog. Zijn boek Körperstellung, een studie van functionele neurologie, is zijn bekendste werk.

In 1901 ontdekte hij, terwijl hij in Duitsland was, het diuretische effect van de uitscheidingen van de hypofyse.

Vanaf 1908 werkte Magnus aan de fysiologie van houding en spierspanning. Hoewel hij farmacoloog was, maakte dit onderzoek hem wereldberoemd.

In 1925 ontving Magnus de Cameron Prize for Therapeutics van de Universiteit van Edinburgh.

Het farmacologische onderzoek van Magnus richtte zich op de werking van medicijnen op het hart, de bloedvaten, de longen en het maag-darmkanaal. Zo bestudeerde hij de effecten van verdovende middelen, evenals gifgassen op de longen. Hij voerde het gifgasonderzoek uit tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914-1918), toen hij als legerarts in Duitsland diende.

Magnus was dol op schaatsen en gaf zijn hele laboratoriumpersoneel verlof als de temperatuur onder het vriespunt kwam.

Dankzij zijn uitstekende internationale reputatie overtuigde hij de Rockefeller Foundation ervan om hem een aanzienlijke som geld te geven voor de bouw van een nieuw laboratorium. Magnus legde de eerste steen voor Nieuw-Leeuwenberg in 1926 maar zou er zelf nooit werken. Hij  overleed op 25 juli  1927 te Pontresina (Zwitserland).

Het Rudolf Magnus Institute for Neuroscience bestaat nog steeds en is sinds 2000 een van de onderzoeksinstituten van het Utrecht Medisch Centrum Utrecht.

Uit de archieven van het Nobelcomité, die na vijftig jaar openbaar worden, blijkt dat hij in 1926 en in 1927 tot de genomineerden behoorde. Slechts zijn onverwachte overlijden verhinderde toekenning van de prijs in 1927.

Het Anatomisch Museum in Utrecht herbergde het archief van Rudolf Magnus, tegenwoordig het Universiteitsmuseum Utrecht. De boekencollectie is geschonken  in 1937 door zijn weduwe Gertaud Helene Magnus-Rau.

De boekencollectie van Rudolf Magnus is omstreeks 2020 overgebracht naar de Universiteitsbibliotheek Urecht locatie Utrecht Science Park.