Van links naar rechts: J.H. Gunning Jr. (bron: RKD); J.H. Gunning JHzn en het Ex libris van laatstgenoemde (fotografen zijn onbekend)
De collectie Gunning (theologie) omvat de boeken en handschriften verzameld door, en afkomstig van, de theoloog Johannes Hermanus Gunning JHzn (1858-1940). Een belangrijk deel van deze collectie was van zijn vader, de theoloog Johannes Hermanus Gunning Jr. (1829-1905). Daarnaast zijn in de UB Utrecht boeken aanwezig van zijn neef, de pedagoog Johannes Hermanus Gunning Wzn (1859-1951). Die collectie staat los van deze theologische collectie.
Johannes Hermanus Gunning Jr. (1829-1905)
Johannes Hermanus Gunning Jr. werd op 29 mei 1829 geboren in Vlaardingen. Hij was de zoon van de hervormde predikant Johannes Hermanus Gunning Sr. (1802-1889) en Anna Elisabeth van Campen (1805-1855). J.H. Gunning Jr. studeerde theologie aan de Universiteit Utrecht, waar hij in 1851 het proponentsexamen aflegde. Hij was als hervormd predikant werkzaam in Blauwkapel, Hilversum en ’s Gravenhage.
Ondanks zijn grote eigen boekenbezit en kennis, wandelde hij vaak van Blauwkapel naar Utrecht om in de Universiteitsbibliotheek te studeren, waar hij naar het schijnt eens een ladder opklom om een boek uit de kast te pakken en zo afgeleid werd door de inhoud dat hij urenlang op de ladder bleef staan lezen.
In 1877 bood de Universiteit Utrecht hem een eredoctoraat aan. Van 1882 tot 1889 was hij hoogleraar dogmatiek aan de Gemeentelijke Universiteit van Amsterdam en van 1889 tot 1899 hoogleraar wijsbegeerte van de godsdienst en ethiek te Leiden. Hij was getrouwd met Johanna Jacoba Hoog (1826-1904). J.H. Gunning Jr. overleed op 21 februari 1905 mei in Arnhem.
Johannes Hermanus Gunning JHzn (1858-1940)
Johannes Hermanus (Johan) Gunning JHzn werd op 23 januari 1858 geboren in Hilversum. Hij was de zoon van de hierboven genoemde Gunning Jr. en Johanna Jacoba Hoog. Hij studeerde theologie in Utrecht (1876) en Semitische letteren in Leiden (1880). J.H.Gunning JHzn promoveerde in 1881 in Utrecht op het proefschrift De goddelijke vergelding, hoofdzakelijk volgens Exodus XX:5, 6 en Ezechiël XVIII:20. Daarna was hij werkzaam als hervormd predikant te Wilhelminadorp, Bennebroek, Gouda, Leiden en Utrecht. Van 1913 tot 1914 was hij directeur-predikant van het diaconessenhuis in Haarlem en van 1916 tot 1920 evangelisatiepredikant te Apeldoorn. Van 1920 tot zijn emeritaat in 1924 was hij hervormd predikant te Serooskerke. Hij was getrouwd met Tobina Adriana Pijnacker Hordijk (1861-1944).
J.H. Gunning JHzn was redacteur van het in 1892 opgerichte weekblad Pniël. Bovendien heeft hij bekendheid verworven als schrijver van biografieën van o.a. William Booth, stichter van het Leger des Heils, en een bio-bibliografie van zijn vader J.H. Gunning Jr. (1829-1905). Daarnaast beheerste hij 13 talen. Hij breidde het boekenbezit dat hij van zijn vader erfde aanmerkelijk uit. Toen hij als emeritus-predikant in een rusthuis te Amsterdam ging wonen, moest hij een deel ervan wegdoen. Hij schreef daarover: ‘Van alle dingen die ik verloren heb (eigen huis, tuin, vrijheid, de mogelijkheid om een hond te houden), valt het verlies mijner boeken mij het allerzwaarst. De gedachte dat mijn bibliotheek gebruikt wordt en velen van m’n aanstaande medebroeders tot hulp is, vertroost mij over dit enige blijvende gemis.’ J.H.Gunning JHzn overleed op 20 juni 1940 in Amsterdam.
De collectie
Dr. J.H. Gunning JHzn schonk zijn omvangrijke boekerij aan de Universiteitsbibliotheek Utrecht in 1933. Kort na zijn dood ontving de Universiteitsbibliotheek in juni 1940 de zogenaamde Bibliotheek-Gunning, grotendeels de verzameling boeken van zijn vader. Deze collectie bestaat uit onder andere alle publicaties van J.H. Gunning Jr. (1829-1905), een verzameling Dante, een grote verzameling Hebreeuwse geschiedenisboeken en bijbels in alle Europese talen. Ook zijn er verzamelingen over het Leger des Heils, liturgie in de Nederlandse eredienst, Zionisme, diaconessenarbeid, het Zionisme, de Oxford-groep en de Maranatha-beweging. De verzameling omvatte dertig boekenkasten die geplaatst werden in de Gunning-Kamer, het voormalig paleis van Koning Lodewijk Napoleon., Drift 31. Beheerder van de Gunning Bibliotheek was A. Brom Jr., ambtenaar van de Universiteitsbibliotheek Utrecht. Tegenwoordig staat de collectie in het depot van de Universiteitsbibliotheek.
In 1932 schonk Joh. G. Hunningher uit Amsterdam bijna 220 geschriften van en over prof.dr. J.H. Gunning aan de Universiteitsbibliotheek Utrecht). In januari 1961 schonk Prof. Maarten van Rhijn 19 brieven van J.H. Gunning Jr. en enkele andere stukken. In 1974 werden er nog enkele, niet in de bibliotheek aanwezige, werken van Gunning gedoneerd door de familie van wijlen Jan Herman Semmelink, kerkelijk hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen die was gepromoveerd op het proefschrift Prof. dr. J.H. Gunning, zijn ontwikkelingsgang en zijne beginselen.
| Onderwerp: | theologie, Nederlands protestantisme, Nederlandse kerkgeschiedenis, Dante Alighieri, jodendom, Leger des Heils, Zweedse letterkunde |
| Jaar uitgave: | gedrukt: 1582-ca. 1940; handschrift: ca. 1850-1940 |
| Omvang: | gedrukt: ca. 105 meter, waarvan ca. 1,5 meter brochures; handschrift: ca. 9 meter |
| Documentsoort: | gedrukt: boeken, brochures; handschrift: collegedictaten, lezingen, artikelen, studies, brieven, preken en andere stukken |
| Ontsluiting: | gedrukte werken: merendeels opgenomen in WorldCat; handschriften: getypte inventaris Standlijst collectie “J.H. Gunning jr” (verouderde signaturen!) Ontsloten via WorldCat op signatuur MAG: Gunning … en/of onder de provenances: Gunning, J.H. of Gunning, Johannes Hermanus, 1829-1905; Gunning, Johannes Hermanus, 1858-1940. Albert de Lange, “Bronnen voor de studie van het leven en werk van J.H. Gunning Jr.”, in: Documentatieblad voor de Nederlandse Kerkgeschiedenis na 1800, 13 (1982) sept., p. 23-33; dec., 1982, p. 4-16. Leo Mietus (red.), J.H. Gunning Jr., Verzameld werk. 3 delen. Zoetermeer, Boekencentrum, 2012-2015. Albert de Lange, ” ‘Hij is een man van fantasie’ : J.H. Gunning en de modernen in de jaren 1850″, in” Jaarboek voor de geschiedenis van het Nederlands protestantisme na 1800. 2014, p. 21-38. Leo Mietus (red.), J.H. Gunning Jr., Over Spinoza’s Ethica. Collegedictaat opgetekend door Chr. Hunningher, Amsterdam, 1887-1888. Zoetermeer, 2015. Albert de Lange & Leo Mietus, Bibliografie J.H. Gunning Jr. (1829-1905). Een overzicht van zijn correspondentie en publicaties. Velp, Stichting Seminarium van de Bond van Vrije Evangelische Gemeenten in Nederland, 2021. Koert van der Horst, Catalogus van de collectie collegedictaten van de Utrechtse Universiteitsbibliotheek, Utrecht, 1994, 93, 99, 102-103, 105, 108-109, 113, 140, 231-232, 283-285, 288. |
| Algemene literatuur: | Algemeen Nederland’s Patriciaat 86 (2005) 30-95. Johannes Hermanus Gunning Jr. (1829-1905) Catalogue des livres provenant de la bibliothèque théologique, philosophique et littéraire de feu M. le Dr. J. H. Gunning … avec d’autres successions : vente … chez Burgersdijk et Nierman. Leyde, 1905. Onze hoogleraren : Portretten en Biografieën. Rotterdam, Nijgh & Van Ditmar, 1898, p. 33. De boekerij van Dr. Dr. J.H. Gunning : een rijk bezit der Utrechtse Universiteitsbibliotheek, in: Nieuwe Utrechtsche Courant, 24-6-1940. Frank van Gheel Gildemeester, Gedachtenisrede, na het overlijden van prof. J.H. Gunning, uitgesproken in de Regentessekerk te ’s Gravenhage, zondagavond 5 maart 1905. ’s Gravenhage, 1905. Martinus Beversluis, Het ethische beginsel volgens J.H Gunning en zijne verhouding tot de orthodoxe dogma’s. Groningen, 1912. A. de Lange, J.H.Gunning Jr. (1829-1905) : een leven in zelfverloochening. Kampen, 1995. Wikipedia: Johannes Hermanus Gunning Jr. (1829-1905) Johannes Hermanus Gunning JHzn (1858-1940) Prof. Dr. J. H. Gunning: leven en werken : [beredeneerde bibliographie met biographische gegevens] / [uitg.] door J. H. Gunning J. Hz. ; met medew. van … K. J. Brouwer, G. A. v.d. Brugghen, J.J. Buskes [et al.]. Rotterdam, Bredée, [1923]-1925. (4 delen). J.H. Gunning J.Hz., Herinneringen uit mijn leven. Uitg. en bew. door A. Brom Jr., Amsterdam, [1940]. P. de Haas, “Trekker op aarde ; bij het heengaan van Dr. J.H. Gunning Hzn“, in: Utrechtsch Nieuwsblad, 21 juni 1940. A. Brom Jr., “Proeve van lijst van geschriften van Dr. J. H. Gunning J.Hz., 1876-1931, voor het drievoudige jubileum samengesteld”, in: Pniël, no. 2085, bijblad. “Gunning’s Bibliotheek : rijke schenking aan U.B. te Utrecht“, in: De Telegraaf, 25 juni 1940. A. Brom Jr., “Dr J.H. Gunning J.H. zn (Hilversum, 23 Jan. 1858-Amsterdam, 20 Juni 1940“, in: Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde 1941, p. 29-37. M.J.A. de Vrijer, Gunning tragicus. Prof. dr. J.H. Gunning Jr in den kring zijner broeders. Den Haag, Daamen, 1946. “Professor Gunning“, in: Hoera voor het leven. Amsterdam, De Brug-Djambatan, 1959, p. 50-56. “Theologen ondenkbaar zonder boeken“, in: Utrechtsch Nieuwsblad, 24 febr. 1966, p. 9. E.J. Beker, M.G.L. den Boer, J.H. Gunning Jr. : een theologisch portret. Baarn, 1979. A. de Lange, “Gunning Jr., Johannes Hermanus“, in: Biografisch lexicon voor de geschiedenis van het Nederlands protestantisme 4 (1998) 165-173. J.H. Gunning JHzn, Prof. Dr. J. H. Gunning: leven en werken. 4 dl. (6 bd.). Rotterdam, 1923-1925. Registers (met titellijst). “Proeve van lijst van geschriften van Dr. J.H. Gunning JHz., 1876-1931, voor het drievoudige jubileum samengesteld door A. Brom Jr.”, in: Pniël no. 2085 (1931), bijblad. A. Brom, “Dr. J.H. Gunnings “nobele gebaar” : herinnering aan de schenking van zijn boekerij aan de Bibliotheek der Rijksuniversiteit te Utrecht“, Utrechtsch nieuwsblad (24 juni 1940) 3. H. Voorham, “Johannes Hermanus Gunning J.Hz.“, in: Werkers in Gods Koninkrijk, Zwolle, La Rivière & Voorhoeve, [1942], p. 183-217. A. Brom, “Dr J.H. Gunning J.H.zn (Hilversum 23 Jan. 1858-Amsterdam, 20 Juni 1940)“, in: Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, 1941, p. 29-37. “Aanwinst voor Universiteitsbibliotheek te Utrecht : de Bibliotheek Gunning in het bezit gekregen“, Oprechte Haarlemsche Courant (25 juni 1940) 7. Laura Reedijk, “Pniël“, in: Trouw 10-12-1986. Laura Reedijk, “Herrgårdsflickan, in: Trouw, 28-1-1987. Wikipedia: Johannes Hermanus Gunning JHzn (1858-1940) Biografisch portaal van Nederland: Johannes Hermanus Gunning JHzn (1858-1940) Digitale bibliotheek voor de Nederlandse letteren: Johannes Hermanus Gunning JHzn (1858-1940) |
| Opmerkingen: | de gedrukte werken uit het bezit van J.H. Gunning Jr. (1829-1905) en J.H. Gunning JHzn (1858-1940) waren aanvankelijk bijeengeplaatst op signatuur MAG: E oct 2232 (1-60). Later zijn ze verplaatst naar signatuur MAG: Gunning … Op signatuur MAG: 434 F 1-36 staan nog ca. 30 brochures en overdrukken van en over J.H. Gunning Jr. en JHzn. Het is onduidelijk of die afkomstig zijn uit het bezit van J.H. Gunning Jr. of JHzn. Ex-librissen of stempels van Gunning ontbreken. Wel stempels van voornamelijk D. van Popta te Bunnik. De handschriften uit het bezit van J.H. Gunning Jr. (1829-1905) en J.H. Gunning JHzn (1858-1940) zijn bijeengeplaatst op signatuur HSS: Gunning … |
| Groei: | afgesloten |
| Overige informatie: | in 1933, 1938 en 1940 aan de UB Utrecht geschonken, naderhand incidentele geschenken. |