Logo Universiteit Utrecht

Repertorium

Collectie Oud-Katholieke Kerk

portret van Petrus Codde  door Pieter van Gunst; portret van Cornelius Steenoven (maker onbekend)

Oud-Katholieke Kerk

De Oud-Katholieke Kerk in Nederland ontstond in het begin van de 18de eeuw, toen de Utrechtse apostolische vicaris Petrus Codde (1648-1710) door de Jezuïten van jansenisme werd beschuldigd en in 1702 door de paus werd geschorst. In 1704 werd hij definitief ontslagen. De onenigheid liep zo hoog op, dat het Utrechtse kapittel in 1723 een nieuwe bisschop koos, Cornelius Steenoven (1661-1725). De paus weigerde deze bisschop te erkennen. Een deel van de Nederlandse katholieke geestelijken sloot zich bij hem aan. Zij noemden zich de Roomsch Katholieke Kerk van de Oud-Bisschoppelijke Clerezie. De meerderheid van de gelovigen bleef echter trouw aan Rome. Sindsdien bestaan de Oud-Katholieke en de Rooms-Katholieke Kerk naast elkaar.

De Oud-Katholieke Kerk onderscheidt zich van de Rooms-Katholieke Kerk door de afwijzing van de paus als primaat met algehele jurisdictie (afwijzing van het Romeinse kerkcentralisme). Ook verwerpen oud-katholieken de pauseljke onfeilbaarheid en door de paus vastgestelde dogma’s als de Onbevlekte Ontvangenis. De Oud-Katholieke Kerk schafte het celibaat in 1922 af en sedert het einde van de 20ste eeuw staat het priesterambt ook voor vrouwen open.

In Nederland leven op dit ogenblik (2014) nog ca. 5000 oud-katholieken. De oud-katholieke aartsbisschop zetelt in de Sint-Gertrudiskathedraal in Utrecht.

De collectie Oud-Katholieke Kerk omvat:

-de collectie Centrale Oud-Katholieke Bibliotheek

-de collectie Bibliotheek van het Oud-Katholiek Seminarie

-de collectie Gertrudiskathedraal

Onderwerp:

theologie; zwaartepunt: jansenisme en oud-katholicisme

Jaar uitgave:15de-20ste eeuw (zwaartepunt: 17de en 18de eeuw)
Omvang:ruim 40.000 titels
Documentsoort: voornamelijk gedrukt werk, waaronder veel pamfletten en herderlijke brieven, ook enig handschriftelijk materiaal
Ontsluiting:

ontsluiting: de collectie Centrale Oud-Katholieke Bibliotheek is volledig opgenomen in de computercatalogus. De collectie Bibliotheek van het Oud-Katholiek Seminarie is gedeeltelijk via de computer ontsloten, en is verder te raadplegen via de oude kaartcatalogi bij handboekerij Bijzondere Collecties van de UB Utrecht Science Park. Aan de catalogisering van de collectie Gertrudiskathedraal in de computercatalogus wordt gewerkt.

Standlijst (incompleet)

ontsloten via WorldCat op de provenances:

Centrale Oud-Katholieke Bibliotheek (Utrecht); Oud-Katholiek Seminarie (Amersfoort); Gertrudiskathedraal (Utrecht)

F.J. Parmentier, La bibliothèque jansénienne de l’église d’Utrecht : répertoire d’imprimés janséniens et anti-janséniens des principaux fonds vieux-catholiques de Hollande, qui ne figurent pas encore dans les bibliographies spécialisées courantes. Amsterdam, 1980.

Joke Spaans en Trudelien van ‘t Hof. Het beroerde Rome : Spotprenten op de paus, in een pleidooi voor een ‘Nederlandse’ katholieke kerk, 1705-1724. Hilversum, Verloren, 2010.

Algemene literatuur:

Oud-Katholieke Kerk van Nederland

Wikipedia: Oudkatholieke Kerk

Stichting Erfgoed OKKN (via archive.org)

Stichting Oud-Katholiek Museum

Wikipedia: Petrus Codde

Wikipedia: Cornelius Steenoven

J.A. van Beek, Lijst van eenige boeken en brochuren uitgegeven in de Oud-Katholieke Kerk van Nederland sedert 1700 tot 1751. Rotterdam, Rich. Reisberman, firma H.T. Hendriksen, 1892-1893. ([I.] Sedert 1700 tot 1751. [II.] Sedert 1751-1842. [III.] Sedert 1842).

J. Visser, F. Smit en P.J. Maan, Onafhankelijk van Rome, toch katholiek : 250 jaar oud-katholieke geschiedenis. Hilversum, 1973.

B.W. Verhey, L’église d’Utrecht : son histoire, sa vie et sa doctrine, sa place dans “l’Union d’Utrecht”, ses relations avec les Anglicans, les Orthodoxes, les Catholiques-Romains, sa place dans le mouvement œcuménique. [Amersfoort, 1984].

Metropolitaan Kapittel van de Oud-Katholieke Kerk van Nederland (Archiefinventaris Het Utrechts Archief)

Opmerkingen:

Eind 2017 besloot het Kapittel de bruikleen te beëindigen en de boekencollecties in eigendom aan de UB over te dragen. De ondertekening van de overdrachtsovereenkomst vond plaats op 22 maart 2018.

Groei:incidentele aanvullingen
Overige informatie:schenking